Gdzie wolno zbierać grzyby

Las państwowy

Lasy Skarbu Państwa, czyli większość lasów w Polsce zarządzanych przez Lasy Państwowe, są udostępnione do zbioru grzybów na własne potrzeby. Nie potrzebujesz zgody ani umowy. (ustawa o lasach, art. 27 ust. 1 pkt 1)

Stały zakaz wstępu obowiązuje w pięciu rodzajach miejsc (ustawa o lasach, art. 26 ust. 2):

• uprawy leśne do 4 m wysokości,
• powierzchnie doświadczalne i drzewostany nasienne,
• ostoje zwierząt,
• źródliska rzek i potoków,
• obszary zagrożone erozją.

Uwaga na młode uprawy: nie muszą być oznaczone tablicą, a zakaz i tak obowiązuje (art. 26 ust. 4). Jeśli las wygląda jak gęsto posadzone, niskie drzewka, omiń go.

Okresowy zakaz wstępu wprowadza nadleśniczy, gdy drzewostan został zniszczony albo mocno uszkodzony, gdy jest duże zagrożenie pożarowe albo gdy trwają prace leśne (art. 26 ust. 3). Przy pożarach próg jest konkretny: najwyższy, trzeci stopień zagrożenia i ściółka suchsza niż 10% przez pięć dni z rzędu (rozporządzenie o ochronie przeciwpożarowej lasów, § 12).

Zakaz oznacza żółta tablica z przekreśloną sylwetką idącego człowieka, napisem „ZAKAZ WSTĘPU” i dolną tabliczką z przyczyną i terminem (rozporządzenie w sprawie wzoru znaku zakazu wstępu do lasu). Aktualne zakazy pokazuje też mapa Lasów Państwowych: zakazywstepu.bdl.lasy.gov.pl.

Las prywatny

Ustawowe prawo do zbioru grzybów dotyczy tylko lasów państwowych. Ustawa nie zakazuje jednak wchodzenia do lasu prywatnego, a właściciel, który nie chce gości, może zakazać wstępu tablicą (ustawa o lasach, art. 28).

W praktyce: w lesie prywatnym możesz zbierać grzyby, dopóki właściciel tego nie zakaże, tablicą albo prośbą o opuszczenie lasu. Grzyby rosną na jego gruncie, więc najlepiej zapytać o zgodę. Zbieranie tam, gdzie jest zakaz, to wykroczenie (kodeks wykroczeń, art. 153 § 1 pkt 4), a niewyjście z lasu na prośbę właściciela także (art. 157 § 1).

Park narodowy

W parkach narodowych zbierania grzybów zakazuje ustawa o ochronie przyrody. Wyjątek to miejsca wyznaczone przez dyrektora parku (ustawa o ochronie przyrody, art. 15 ust. 1 pkt 13). Do tego w parku chodzisz tylko szlakami (art. 15 ust. 1 pkt 15). Zanim zaczniesz zbierać, sprawdź na stronie parku, czy wyznaczył miejsca do zbioru.

Rezerwat przyrody

Zasada jest ta sama: zbieranie grzybów jest zakazane, poza miejscami wyznaczonymi przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska (ustawa o ochronie przyrody, art. 15 ust. 1 pkt 13). Rezerwaty bywają małe i leżą w środku zwykłego lasu, więc zwracaj uwagę na tablice z godłem.

Park krajobrazowy, Natura 2000, obszar chronionego krajobrazu

Tu zbierać wolno, na takich samych zasadach jak w zwykłym lesie. Listy zakazów dla parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu nie obejmują grzybów (ustawa o ochronie przyrody, art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1), a obszary Natura 2000 nie mają zakazu zbioru (art. 33 ust. 1).

Wyjątkiem może być użytek ekologiczny, na którym rada gminy wprowadziła zakaz zbioru grzybów uchwałą (art. 45 ust. 1 pkt 10).

Gatunki chronione

Niektóre grzyby są pod ochroną i nie wolno ich zbierać w żadnym lesie, także prywatnym (rozporządzenie w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, § 6). Należą do nich na przykład borowik królewski, soplówka jeżowata i smardze (smardze tylko z zezwoleniem).

Żaden z ośmiu gatunków w Znajdź Grzyba nie jest chroniony. Chronione są za to gatunki do nich podobne, między innymi podgrzybek tęgoskórowy, maślak błotny i opieńka torfowiskowa. To kolejny powód, żeby zbierać tylko grzyby, które znasz na pewno.

Ile grzybów wolno zebrać

Przepisy nie podają limitu. Rozróżniają tylko zbiór na własne potrzeby, dozwolony bez umowy, i zbiór „dla celów przemysłowych”, który w lesie państwowym wymaga umowy z nadleśnictwem (ustawa o lasach, art. 27 ust. 2).

Jak zbierać, żeby nie łamać przepisów

• Zbieraj tylko owocniki grzybów jadalnych bez oznak rozkładu (rozporządzenie w sprawie zbioru płodów runa leśnego, § 4 pkt 1).
• Nie niszcz grzybów, których nie zbierasz, i nie rozgarniaj ściółki (ustawa o lasach, art. 30 ust. 1 pkt 4 i 8).
• Szanuj tablice z zakazem wstępu i z zakazem zbioru (art. 30 ust. 1 pkt 7).

Co grozi za złamanie zakazu

• Zbieranie grzybów tam, gdzie to zabronione: grzywna do 250 zł albo nagana (kodeks wykroczeń, art. 153 § 1 pkt 4).
• Rozgarnianie ściółki połączone z niszczeniem grzybów albo grzybni: grzywna albo nagana (kodeks wykroczeń, art. 163).
• Zbieranie w parku narodowym, rezerwacie albo zbieranie gatunków chronionych: areszt albo grzywna (ustawa o ochronie przyrody, art. 127 i 131).
• Mandat na miejscu, na przykład od Straży Leśnej, to najwyżej 500 zł.